Lemma-wire
puruṣa
The same wire buzzing across 23 verses of the Bhagavad Gītā. Each row shows the surface form the lemma takes in that verse and its grammar — a small window onto how a single root flexes across the corpus.
Chapter 2 (4)
- 2.15puruṣamaccusative masculine singular nounyaṃ hi na vyathayanty ete puruṣaṃ puruṣarṣabha | sama-duḥkha-sukhaṃ dhīraṃ so 'mṛtatvāya kalpate
- 2.15puruṣacompound (compound member)yaṃ hi na vyathayanty ete puruṣaṃ puruṣarṣabha | sama-duḥkha-sukhaṃ dhīraṃ so 'mṛtatvāya kalpate
- 2.21puruṣaḥnominative masculine singular nounvedāvināśinaṃ nityaṃ ya enam ajam avyayam | kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam
- 2.60puruṣasyagenitive masculine singular nounyatato hy api kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ | indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ
Chapter 8 (4)
- 8.10puruṣamaccusative masculine singular nounprayāṇa-kāle manasācalena bhaktyā yukto yoga-balena caiva | bhruvor madhye prāṇam āveśya samyak sa taṃ paraṃ puruṣam upaiti divyam
- 8.22puruṣaḥnominative masculine singular nounpuruṣaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyas tv ananyayā | yasyāntaḥ-sthāni bhūtāni yena sarvam idaṃ tatam
- 8.4puruṣaḥnominative masculine singular nounadhibhūtaṃ kṣaro bhāvaḥ puruṣaś cādhidaivatam | adhiyajño 'ham evātra dehe deha-bhṛtāṃ vara
- 8.8puruṣamaccusative masculine singular nounabhyāsa-yoga-yuktena cetasā nānya-gāminā | paramaṃ puruṣaṃ divyaṃ yāti pārthānucintayan
Chapter 11 (2)
- 11.18puruṣaḥnominative masculine singular nountvam akṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ tvam asya viśvasya paraṃ nidhānam | tvam avyayaḥ śāśvata-dharma-goptā sanātanas tvaṃ puruṣo mato me
- 11.38puruṣaḥnominative masculine singular nountvam ādi-devaḥ puruṣaḥ purāṇas tvam asya viśvasya paraṃ nidhānam | vettāsi vedyaṃ ca paraṃ ca dhāma tvayā tataṃ viśvam ananta-rūpa
Chapter 13 (5)
- 13.19puruṣamaccusative masculine singular nounprakṛtiṃ puruṣaṃ caiva viddhy anādī ubhāv api | vikārāṃś ca guṇāṃś caiva viddhi prakṛti-saṃbhavān
- 13.20puruṣaḥnominative masculine singular nounkārya-karaṇa-kartṛtve hetuḥ prakṛtir ucyate | puruṣaḥ sukha-duḥkhānāṃ bhoktṛtve hetur ucyate
- 13.21puruṣaḥnominative masculine singular nounpuruṣaḥ prakṛti-stho hi bhuṅkte prakṛtijān guṇān | kāraṇaṃ guṇa-saṅgo 'sya sad-asad-yoni-janmasu
- 13.22puruṣaḥnominative masculine singular nounupadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ | paramātmeti cāpy ukto dehe 'smin puruṣaḥ paraḥ
- 13.23puruṣamaccusative masculine singular nounya evaṃ vetti puruṣaṃ prakṛtiṃ ca guṇaiḥ saha | sarvathā vartamāno 'pi na sa bhūyo 'bhijāyate
Chapter 15 (3)
- 15.16puruṣaunominative masculine dual noundvāv imau puruṣau loke kṣaraś cākṣara eva ca | kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho 'kṣara ucyate
- 15.17puruṣaḥnominative masculine singular nounuttamaḥ puruṣas tv anyaḥ paramātmety udāhṛtaḥ | yo loka-trayam āviśya bibharty avyaya īśvaraḥ
- 15.4puruṣamaccusative masculine singular nountataḥ padaṃ tat parimārgitavyaṃ yasmin gatā na nivartanti bhūyaḥ | tam eva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī