सूत्रकृत्·Sūtrakṛt-Gītā
Ch 18 · Mokṣa-Sannyāsa-Yoga
compare← 18.6018.62 →

Bhagavad Gītā Chapter 18, Verse 61: Krishna to Arjuna — Mokṣa-Sannyāsa-Yoga

Bhagavad Gītā 18.61Chapter 18 · Mokṣa-Sannyāsa-Yoga · Krishna → Arjuna · anuṣṭubh
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद् देशेऽर्जुन तिष्ठति ।
भ्रामयन् सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया ॥
īśvaraḥ← īśvara(9 verses)nominative masculine singular nounthe Lord, controller, Godattested in commentariesadvaitaईशनशीलः नारायणः सर्वभूतानां सर्वप्राणिनां हृद्देशे हृदयदेशे अर्जुन शुक्लान्तरात्मस्वभावः विशुद्धान्तःकरणः -- अहश्च कृष्viśiṣṭādvaitaसर्वनियमनशीलो वासुदेवः सर्वभूतानां हृद्देशे सकलप्रवृत्तिनिवृत्तिमूलज्ञानोदये देशे तिष्ठतिśuddhādvaitaसर्वनियमनशीलो वासुदेवः सर्वेषां प्राकृतानां भूतानां लीलयोच्चनीचभावेन स्वात्मना सृष्टानां प्रकृत्या संसृष्टानां आब्रह्मस sarva← sarva(138 verses)compound (compound member)all, entirebhūtānāṃ← bhūta(67 verses)genitive neuter plural nounbeing, creature; element; past, gone hṛd← hṛd(5 verses)compound (compound member)heartdeśe← deśa(5 verses)locative masculine singular nounplace, region, country'rjuna tiṣṭhati← √sthā(27 verses)present indicative 3rd person singular verbto stand, remain (verbal root)attested in commentariesadvaitaस्थितिं लभतेviśiṣṭādvaita। कथं किं कुर्वन् तिष्ठति यन्त्रारूढानि सर्वभूतानि मायया भ्रामयन् स्वेन एव निर्मितं देहेन्द्रियावस्थप्रकृत्याख्यं यन्त्रśuddhādvaita। तत्रान्तर्यामिस्वरूपेण स्थितोऽपि निर्लेप इत्याशयेनेश्वर इत्युक्तम्। उपाधिस्थाने स्थितस्य तदसंस्पृष्टत्वमीश्वरत्वादित्यbhakti। किं कुर्वन् सर्वाणि भूतानि मायया निजशक्त्या भ्रामयन् तत्तत्कर्मसु प्रवर्तयन् यथा दारुयन्त्रमारूढानि कृत्रिमाणि भूतानिadvaita-bhaktiसर्वव्यापकोऽपि तत्राभिव्यज्यते सप्तद्वीपाधिपतिरिव राम उत्तरकोसलेषु
bhrāmayan← √bhrāmaynominative masculine singular present participle verbto whirl, cause to wander (caus. of √bhram)attested in commentariesadvaitaभ्रमणं कारयन् सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि यन्त्राणि आरूढानि अधिष्ठितानि इव -- इति इवशब्दः अत्र द्रष्टव्यः -- यथा दारुकृतपुviśiṣṭādvaitaस्वेन एव निर्मितं देहेन्द्रियावस्थप्रकृत्याख्यं यन्त्रम् आरूढानि सर्वभूतानि स्वकीयया सत्त्वादिगुणमय्या मायया गुणानुगुणंśuddhādvaitaभवति। भ्रामणं हि प्रेरणं, यन्त्रं च स्वनिर्मितं देहेन्द्रियादिरूपं, तत्रारूढांश्चेतनांस्तद्गुणानुगुण्येन प्रवर्त्तयंस्तbhaktiतत्तत्कर्मसु प्रवर्तयन् यथा दारुयन्त्रमारूढानि कृत्रिमाणि भूतानि सूत्रधारो लोके भ्रामयति तद्वदित्यर्थः sarva← sarva(138 verses)compound (compound member)all, entirebhūtāni← bhūta(67 verses)accusative neuter plural nounbeing, creature; element; past, goneattested in commentariesadvaitaभ्रामयन्नेव हृदये तिष्ठतीत्यर्थःbhaktiमायया निजशक्त्या भ्रामयन् तत्तत्कर्मसु प्रवर्तयन् यथा दारुयन्त्रमारूढानि कृत्रिमाणि भूतानि सूत्रधारो लोके भ्रामयति तद्व yantr← yantracompound (compound member)instrument, machine, device (from √yam)attested in commentariesviśiṣṭādvaitaइत्यादिभ्रामयन् इत्यन्तमेकं वाक्यं प्रश्नवाक्यादाकृष्टेन तिष्ठतिनाऽन्वेतव्यम्ārūḍhāni← √āruh(3 verses)accusative neuter plural participle nounto ascend, mount (ā- + √ruh) māyayā← māyā(6 verses)instrumental feminine singular nounillusion, the cosmic illusory powerattested in commentariesadvaitaच्छद्मना भ्रामयन् तिष्ठति इति संबन्धःviśiṣṭādvaitaभ्रामयन् स्वेनśuddhādvaitaभ्रामयन् भवतिbhaktiनिजशक्त्या भ्रामयन् तत्तत्कर्मसु प्रवर्तयन् यथा दारुयन्त्रमारूढानि कृत्रिमाणि भूतानि सूत्रधारो लोके भ्रामयति तद्वदित्यरadvaita-bhaktiछद्मना यन्त्रारूढानीव सूत्रसंचारादियन्त्रमारूढानि दारुनिर्मितपुरुषादीन्यत्यन्तपरतन्त्राणि यथा मायावी भ्रामयति तद्वदित्य
spokensingle-voice recital; rendered via IndicF5 conditioned on a Sanskrit reference clip
meaning

God stands in the heart of every creature, Arjuna, and by his power spins them all like figures mounted on a wheel.